مهار حرص و بخل با حکومت عقل بر انسان + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان «مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت سیزدهم این مجموعه با موضوع « حرص و بخل» با هم می بینیم و می خوانیم.

در خصوص نفس شناسی دین با هم سخن گفتیم و اکنون به موضوع دومین گرایش نفس می رسیم؛ گرایش پرمبتلا به حرص و زیاده خواهی از یک سو و بخل از سوی دیگر. قرآن می فرماید: إِنَّ الْإِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا ﴿19﴾ إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا ﴿20﴾ وَإِذَا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعًا ﴿21﴾(آیات 19 تا 21 سوره معارج). خلقت انسان اینگونه است که حریص آفریده شده است و وقتی بدی به او می رسد شروع می کند به جزع و ناله و وقتی خدا برای او خیری می خواهد اهل منع است.

این بسیار عجیب است که انسان زیاده خواهی دارد که خداوند در وجود او قرار داده و این زیاده خواهی یعنی: بسیار بسیار زیاد، یعنی بهشت را بخواه. تمام زیاده خواهی لذت های دنیا در کنار بهشت هیچ است منتها ما چون باورمان نسبت به معارف ضعیف و تعقلمان نسبت به بزرگان کمتر است، این را درک نمی کنیم.

عقل فراوان، موجب می شود انسان خیر فراوان را جدی بگیرد و نعمت جدی تر را بالاتر ببیند؛ اما عقل اگر نباشد در همین دنیا حرص می زند و همه چیز را در همین دنیا می خواهد و اگر حتی همه ثروت دنیا را هم داشته باشد باز هم ناراضی است و بازهم آمال و آرزوهایی فراتر از حد به سراغش می آید؛ چون هدف خلقت را درک نکرده و مبدأ و معاد را باور نکرده است.

راوی می گوید دیدم امام صادق(ع) در حال طواف هستند و این دعا را تا صبح تکرار می کنند که «اللهم قنی شُحّ نفسی؛ خدایا من را بر حذر بدار و باز بدار از شُح نفس». از ایشان سؤال کردم «شح» نفس چیست؟ فرمودند: مگر قرآن را نخوانده ای که می فرماید: «وَمَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ و هر کس از خست نفس خود مصون ماند ایشانند که رستگارانند»(آیه 9 سوره حشر). اگر بتوانی خودت را از حرص نفس حفظ کنی، رستگار می شوی. شح از بخل هم شدیدتر است. بخیل نسبت به آنچه دارد بخل می ورزد اما «شحیح» گاهی نسبت به آنچه مردم در دست دارند نیز بخل می ورزد. یعنی اگر کسی بخواهد به کس دیگری هم کمک کند، فرد شحی ناراحت می شود.

اینها در وجود ما هست. گاهی فکر می کنیم نیست چون از خودشناسی و توجه به خودمان غافل هستیم. حکایت جالبی در مورد حرص است. می گویند هارون الرشید سلطنت فوق العاده ا ی داشت. او قاتل امام کاظم(ع) است. وقتی صدای رعد و برق می آمد، می گفت: «ای ابرها بی خود شلوغ نکنید، هر کجا بروید از حکومت من خارج نمی شوید». روزی هارون الرشید گفت می خواهم کسی که خودش از زبان پیامبر رویاتی را شنیده، آن رویات را برای من بگوید. پیرمرد نحیفی را داخل سبد آوردند و گفتند این فرد در طفولیت از رسول خدا حدیث شنیده است. هارون به او گفت حدیث را بگو. پیرمرد گفت: شنیدم از حضرت رسول خدا(ص) که فرزند آدم پیر می شود اما دو خصلت در او جوان می ماند؛ اول حرص و دوم آرزوهای دراز.

هارون خوشحال شد و پولی به پیرمرد داد. پیرمرد خوشحال شد و رفت، در راه گفت صبر کنید و من را پیش هارون الرشید بازگردانید. او را باز گردانند؛ وقتی نزد هارون رسید پرسید این پولی که به من داده ای مربوط به امسال بود یا مستمری هر ساله برای من معین کرده ای؟ همه شروع به خندیدن کردند که به راستی رسول خدا راست گفت این فرد پیر شده بیش از 100 سال سن دارد اما سؤال می کند آیا این پول مستمری دائمی من است؟

این حرص در وجود من انسان است. بخل نیز در وجود من انسان است اما تربیت و حکومت عقل موجب می شود اختیار این حرص و بخل را من در دست گیرم و بتوانم به صفات انسانی نزدیک شوم.

آدمی پیر چو شد حرص جوان می گردد/ خواب در وقت سحرگاه گران می گردد.(دیوار اشعار صائب).

var player = videojs('player_885805_4397205',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4397205',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4397205"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4397205"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام